Lato to czas wzmożonej aktywności owadów błonkoskrzydłych, takich jak pszczoły, osy, szerszenie i trzmiele. Dla większości osób użądlenie powoduje jedynie ból, zaczerwienienie oraz niewielki obrzęk. U osób uczulonych może jednak dojść do gwałtownej reakcji alergicznej – anafilaksji, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej pomocy.
Do owadów błonkoskrzydłych zaliczamy między innymi pszczoły, osy, szerszenie i trzmiele. Ich jad zawiera substancje, które u osób z alergią mogą wywołać bardzo silną reakcję układu odpornościowego. Choć większość użądleń nie stanowi poważnego zagrożenia, osoby uczulone powinny zachować szczególną ostrożność.
Najczęściej po użądleniu pojawia się ból, pieczenie, zaczerwienienie skóry, niewielki obrzęk oraz świąd w miejscu użądlenia. Objawy te zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku godzin lub kilku dni i nie wymagają specjalistycznego leczenia.
Znacznie groźniejsza jest ciężka reakcja alergiczna, czyli anafilaksja. Alarmującymi objawami są szybko narastający obrzęk twarzy, ust, języka lub gardła, trudności z oddychaniem, świszczący oddech, uczucie duszności, pokrzywka obejmująca całe ciało, zawroty głowy, silne osłabienie, spadek ciśnienia tętniczego oraz utrata przytomności. W takiej sytuacji liczy się każda minuta.
Jeżeli poszkodowany posiada przy sobie autowstrzykiwacz z adrenaliną, należy jak najszybciej go użyć zgodnie z instrukcją. Następnie trzeba natychmiast wezwać pomoc, dzwoniąc pod numer 112 lub 999. Osobę z dusznością najlepiej ułożyć w pozycji siedzącej, natomiast osobę osłabioną lub nieprzytomną na plecach z uniesionymi nogami, o ile nie utrudnia to oddychania. Przez cały czas należy kontrolować jej oddech i stan. W przypadku zatrzymania krążenia należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową oraz użyć automatycznego defibrylatora AED, jeśli jest dostępny.
W przypadku użądlenia przez pszczołę należy jak najszybciej usunąć pozostawione w skórze żądło, najlepiej delikatnie je podważając lub zeskrobując. Następnie warto schłodzić miejsce użądlenia zimnym okładem, co pomoże zmniejszyć ból i obrzęk.
Ryzyko użądlenia można ograniczyć, unikając zbliżania się do gniazd os i szerszeni, nie chodząc boso po trawie, rezygnując z intensywnych perfum podczas pobytu na świeżym powietrzu oraz zakrywając jedzenie i słodkie napoje. Jeśli owad znajduje się w pobliżu, najlepiej zachować spokój i unikać gwałtownych ruchów.
Osoby, u których wcześniej wystąpiła ciężka reakcja po użądleniu, powinny zawsze nosić przy sobie autowstrzykiwacz z adrenaliną. Ważne jest również, aby rodzina i najbliżsi wiedzieli, jak go użyć. Takie osoby powinny pozostawać pod opieką alergologa oraz rozważyć immunoterapię jadem owadów, która znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia ciężkiej reakcji podczas kolejnego użądlenia.
Szybkie rozpoznanie objawów anafilaksji oraz natychmiastowe wezwanie służb ratunkowych mogą uratować życie. Jeśli po użądleniu pojawi się duszność, szybko narastający obrzęk twarzy lub gardła, utrata przytomności albo inne objawy ciężkiej reakcji alergicznej, nie należy zwlekać z wezwaniem pomocy. W takich sytuacjach liczy się każda sekunda.
